Δείκτης κινδύνου για καρκίνο του προστάτη

Υπολογίστε τις πιθανότητες να έχετε καρκίνο του προστάτη.

Η Ευρωπαϊκή μελέτη προληπτικού ελέγχου του καρκίνου του προστάτη.
Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί τον συχνότερο καρκίνο στους άνδρες και είναι η δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες στο Δυτικό κόσμο.

Για να διερευνηθεί κατά πόσο η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία του καρκίνου του προστάτη μπορούν να μειώσουν την θνησιμότητα της νόσου, μια μεγάλη μελέτη έγινε στην Ευρώπη με συμμετοχή 162.243 ανδρών ηλικίας 55-69 ετών που παρακολουθήθηκαν για 10 και πλέον χρόνια (μέσος όρος 8,8 έτη). Τα αποτελέσματα της Ευρωπαϊκής τυχαιοποιημένης μελέτης προληπτικού ελέγχου για καρκίνο προστάτη (European Randomized Study of Screening for Prostate Cancer)-που αναφέρεται πλέον διεθνώς με το ακρωνύμιο ERSPC-δημοσιεύτηκαν σε ένα από τα εγκυρότερα επιστημονικά περιοδικά παγκόσμια, το New England Journal of Medicine στις 26 Μαρτίου του 2009 (N Engl J Med 2009;360:1320–8).

Με βάση τα αποτελέσματα της μελέτης, μάθαμε ότι η μέτρηση του PSA μπορεί να μειώσει την πιθανότητα του θανάτου από καρκίνο του προστάτη στους άνδρες κατά 20 - 27%. Στην εικόνα παρουσιάζεται σύγκριση κατανομών επιβίωσης (συνάρτηση κινδύνου Nelson-Aalen) μεταξύ αυτών που έκαναν έλεγχο (screening group) και αυτών που δεν έκαναν (control group) σε περίοδο 14 ετών από την αρχή της παρακολούθησης. Αυτό καταδεικνύει πόσο σημαντικός είναι ο ετήσιος έλεγχος του προστάτη, αφού σώζει 1 στους 5 άνδρες με καρκίνο. Συγχρόνως καταδεικνύεται ότι ο καρκίνος του προστάτη εξελίσσεται αργά.

ΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ERSPC
Χάρη λοιπόν στη μεγαλύτερη βάση δεδομένων στον κόσμο, έγινε εφικτό να δημιουργηθούν αλγόριθμοι που μας επιτρέπουν να υπολογίζουμε τις πιθανότητες καρκίνου προστάτη (δείκτες κινδύνου) που έχει κάποιος άνδρας με βάση στοιχεία του ιστορικού του και την τιμή μιας εξέτασης αίματος, του γνωστού πια PSA (ειδικό προστατικό αντιγόνο). Με τους δείκτες κινδύνου, που απευθύνονται στις ηλικίες 55-74 ετών, αφού αυτή η ηλικιακή ομάδα μελετήθηκε) μπορείτε να βρείτε τις πιθανότητες διάγνωσης καρκίνου του προστάτη, εάν αποφασίσετε να υποβληθείτε σε βιοψία προστάτη.

Στο δείκτη κινδύνου 1 αξιολογείται το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου προστάτου (πατέρας, τα αδέλφια του πατέρα ή της μητέρας, αδελφός) και τα συμπτώματα από την ούρηση, ενώ στον δείκτη κινδύνου 2 προσμετράτε και η τιμή του PSA, συνεπώς και η προγνωστική του αξία είναι σαφώς μεγαλύτερη.

Οι δείκτες κινδύνου 1 και 2 απευθύνονται στο ευρύ κοινό. Οι άλλοι δείκτες κινδύνου (3-6) προορίζονται να χρησιμοποιηθούν μόνο από ουρολόγους. Υπολογίστε λοιπόν μόνοι σας τους δείκτες κινδύνου 1 και 2 (για τον δείκτη κινδύνου 2 πρέπει να έχετε πρόσφατη τιμή του PSA) στην ιστοσελίδα της Prostate Cancer Research Foundation (SWOP) στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.prostatecancer-riskcalculator.com/via.html

ΠΡΟΣΟΧΗ
Παρότι οι δείκτες κινδύνου (risk indicator) παρέχουν χρήσιμες πληροφορίες για τους άνδρες που θέλουν να υποβληθούν σε προληπτικό έλεγχο για καρκίνο του προστάτη, οι αποφάσεις πρέπει πάντα να λαμβάνονται σε στενή συνεργασία με τον Ουρολόγο. Μη ξεχνάτε ότι οι δείκτες δείχνουν μόνο πιθανότητες και σε καμία περίπτωση δεν αντικαθιστούν την ιατρική αξιολόγηση. Άρα υπάρχει ο διπλός κίνδυνος: και να μη διαγνωσθεί ένας άνδρας με καρκίνο, ή ο δείκτης να δείξει μεγάλες πιθανότητες καρκίνου εξ αιτίας μιας καλοήθους πάθησης του προστάτη (π.χ. υπερτροφία προστάτη ή προστατίτιδας)

Δημήτρης Χατζηχρήστου / Χειρουργός Ουρολόγος-Ανδρολόγος / Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ.
Μητροπόλεως 77, 54622 Θεσσαλονίκη, τηλέφωνο 2310 273177